با همهء اين احوال ، شايد از نظر نويسندهء اين سطور ، مهم‌ترين نكته در اين كتاب ، مطلبى است كه دربارهء اعتراض ينىچرىها به شاه سليم مطرح شده است . آنان پس از جنگ چالدران ، اصرار بر بازگشت سپاه عثمانى از ايران داشتند . وقتى شاه سليم ، در اين باره ، از آنان پرسش كرد ، ينىچرىها ، عريضه‌اى در اين باره نوشته و اعلام كردند كه شيعيان همانند آنان مسلمان هستند و آنان حاضر به جنگ دينى نيستند . اين عريضه ، سند بسيار زيبا و جالبى است . در ادامه ، سليم كوشيد تا فتواى تازه‌اى از علماى سنى دربارهء كشتن شيعيان بگيرد كه متن آنان در اين كتاب آمده و از رهگذر شناخت انگيزه‌هاى سياسى - دينى شاه سليم براى توجيه نبردش در ايران ، قابل توجه است . نسخه‌هاى كتاب دو نسخه از اين كتاب در دست است . نخست نسخهء كتابخانهء عمومى اصفهان - و در حال حاضر در كتابخانهء مسكويه واقع در چهارباغ خواجو است - كه در فهرست اين كتابخانه ( ج 1 ، ص 11 ) معرفى شده و در 15 محرم سال 1309 توسط محمد آشورى فرزند حاج محمد قلى قزوينى در 631 صفحه كتابت شده است . مؤلف شرحى روى اين نسخه نگاشته و با ستايش از ظل السلطان و كتابخانهء او ، نوشته است كه وى اين كتاب را با هفت كتاب ديگر خود به اين كتابخانه تقديم كرده است . اين نسخه براى ما اصل بوده است . نسخهء دوم از آن كتابخانهء ملى است كه به شمارهء 1634 بخش فارسى ثبت شده و در مجلد چهارم فهرست اين كتابخانه ( ص 116 ) معرفى شده است . كاتب اين نسخه نيز همان كاتب نسخهء پيشين است كه آن را در محرّم سال 1308 قمرى در 647 صفحه كتابت كرده است . بنابر اين بايد توجه داشت كه هر دو نسخه ، از يك كاتب است و لذا نبايد اختلاف چندانى را در ميان آن دو ، انتظار داشت . بسيارى از اختلافات موجود ، به مسائل ويرايشى برمىگردد كه به برخى از آنها در پاورقىها اشاره شده است . در مواردى عناوين كه به صورت يك سطر بوده ، كوتاه شده است . براى مثال ، بيشتر عناوين به صورت « در بيان وقايع . . . » بوده كه « در بيان » حذف شده است . لازم به يادآورى است كه نويسندهء اين سطور ، به هيچ روى ادعاى تصحيح اين متن را نداشته و ندارد . تنها ، به دليل اهميت متن حاضر ، مصمم شد تا چاپى از آن براى محققان عرضه شود . آنچه در اين كتاب اهميت دارد ، ترجمهء يادداشت‌هاى حيدر چلبى است كه در منشآت درج شده و ديدگاه‌ها و مطالبى است كه مؤلف از خود يا به نقل از منابع ديگر آورده و بسيارى از آنها ، قابل نقد و بررسى است . رسول جعفريان - 13 مرداد 1379